Dr. Tahir Soydal uyardı: Yaz sıcaklarında gıda zehirlenmesi riski artıyor
İş Sağlığı Bilim Doktoru Dr. M. Tahir Soydal, yaz aylarında artan hava sıcaklıklarının gıda güvenliği açısından önemli riskler oluşturduğunu belirterek vatandaşları ve toplu yemek hizmeti sunan işletmeleri dikkatli olmaya çağırdı.
ANKARA - BHA
Dr. Soydal, uygun koşullarda bakteriler başta olmak üzere birçok mikroorganizmanın sıcak havalarda gıdalarda daha hızlı çoğalabildiğini belirterek, özellikle et, tavuk, balık, süt ve süt ürünleri, yumurta, mayonezli yiyecekler, kremalı tatlılar, hazır yemekler ve açıkta satılan gıdaların uygun koşullarda muhafaza edilmemesi halinde gıda zehirlenmesi riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi.
"Yaz aylarında gıda zehirlenmesi riski hafife alınmamalıdır. Küçük gibi görünen bir ihmal, özellikle toplu yemek hizmeti verilen yerlerde çok sayıda insanı aynı anda etkileyebilir. Bu konu yalnızca mide bulantısı veya ishal meselesi değildir; çocuklar, yaşlılar, gebeler, kronik hastalığı bulunanlar ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler için ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir."
Dr. Soydal, gıda güvenliğinin yalnızca bireysel dikkatle sağlanamayacağını, aynı zamanda önemli bir halk sağlığı konusu olduğunu vurguladı.
Risk çoğu zaman tek bir hatadan kaynaklanmıyor
Gıda zehirlenmelerinin çoğunlukla tek bir nedene bağlı gelişmediğini belirten Soydal, sıcak havalarda birden fazla hatanın aynı anda ortaya çıkmasının riski önemli ölçüde artırdığını söyledi.
"Soğuk zincirin bozulması, yemeklerin uygun sıcaklıkta saklanmaması, yetersiz pişirilmesi, piştikten sonra uzun süre oda sıcaklığında bekletilmesi veya hijyen kurallarına uyulmaması gıda güvenliği açısından ciddi risk oluşturur. Güneş altında bekletilen bir ürün, yeterince soğutmayan bir buzdolabı ya da çiğ ve pişmiş gıdaların aynı yüzeyde hazırlanması bile gıda zehirlenmesine neden olabilir."
Toplu yemek hizmeti verilen okul, hastane, fabrika, yurt, bakım evi, yemekhane, lokanta, catering işletmeleri ile düğün ve benzeri organizasyonlarda sorumluluğun çok daha büyük olduğuna dikkat çeken Soydal, yaz aylarında gıda güvenliği uygulamalarının daha titizlikle yürütülmesi gerektiğini vurguladı.
"Evde yapılan bir hata birkaç kişiyi etkileyebilir. Ancak toplu yemek hizmetlerinde yapılan tek bir hata onlarca, hatta yüzlerce kişiyi aynı anda etkileyebilir. Gıda güvenliğinde 'bir şey olmaz' anlayışına yer yoktur."
Belirtiler hafife alınmamalı
Dr. Soydal, gıda zehirlenmelerinin en sık bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, ateş, halsizlik ve sıvı kaybıyla kendini gösterdiğini belirterek özellikle risk grubundaki kişilerde hastalığın daha ağır seyredebildiğini söyledi.
"İshal ve kusmaya bağlı sıvı kaybı geliştiğinde özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişiler vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmalıdır. Aynı yemeği tüketen birden fazla kişide benzer şikâyetlerin görülmesi durumunda sağlık kuruluşlarına başvurulması ve ilgili kurumların bilgilendirilmesi önem taşımaktadır."
Evlerde en sık yapılan hata: Çapraz bulaşma
Vatandaşların alışverişten başlayarak gıda güvenliği kurallarına dikkat etmesi gerektiğini belirten Soydal, kolay bozulabilen gıdaların uzun süre araçta, pazarda, güneş altında veya oda sıcaklığında bekletilmemesi gerektiğini ifade etti.
Et, tavuk, balık ile süt ve süt ürünlerinin alışverişten sonra mümkün olan en kısa sürede buzdolabına yerleştirilmesi, pişmiş yemeklerin uzun süre dışarıda bekletilmemesi ve tekrar tüketilecekse yeterince ısıtılması gerektiğini söyleyen Soydal, görünümünde veya kokusunda bozulma olmayan gıdaların da hastalık etkeni içerebileceğini, bu nedenle yalnızca görünüş ve kokuya güvenerek karar verilmemesi gerektiğini vurguladı.
Evlerde en sık karşılaşılan hatalardan birinin çiğ ve pişmiş gıdaların temas etmesi olduğunu belirten Soydal, mutfak hijyeninin yaz aylarında daha da önem kazandığını ifade etti.
"Çiğ et, tavuk veya balıkla temas eden bıçak, kesme tahtası ve tezgâh yüzeyleri temizlenmeden başka gıdalar için kullanılmamalıdır. Çapraz bulaşma, evlerde ve toplu tüketim yerlerinde gıda kaynaklı enfeksiyonların en sık nedenlerinden biridir."
Gıda güvenliği bütün süreci kapsıyor
İşletmelerde ürünün mutfağa girişinden servisine kadar geçen tüm sürecin kontrol altında tutulması gerektiğini belirten Soydal, özellikle sıcak havalarda ürün kabulü, depolama, hazırlama, pişirme ve servis aşamalarının daha dikkatli yönetilmesi gerektiğini söyledi.
"Gıda güvenliği yalnızca mutfakta başlayan bir süreç değildir. Satın alma, taşıma, depolama, hazırlama, pişirme ve servis aşamalarının tamamı aynı özenle yönetilmelidir. Riskli noktaların önceden belirlenmesi ve sürekli izlenmesi, güvenli gıda üretiminin temel yaklaşımıdır. Zincirin herhangi bir halkasında yaşanacak bir ihmal, toplum sağlığını etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir."
Sıcak hava dalgalarının yaşandığı dönemlerde denetimlerin ve bilgilendirme çalışmalarının artırılması gerektiğini belirten Soydal, belediyeler, il sağlık müdürlükleri, Tarım ve Orman Bakanlığı teşkilatı ile gıda işletmelerinin koordinasyon içinde çalışmasının önemine dikkat çekti.
"Önemli olan olay olduktan sonra değil, olmadan önce önlem almaktır"
Gıda zehirlenmelerinin büyük ölçüde önlenebilir olduğunun altını çizen Dr. Soydal, sözlerini şöyle tamamladı:
"Yaz aylarında gıdanın üretiminden sofraya ulaşıncaya kadar geçen her aşamada dikkatli olunmalıdır. Gıda güvenliği yalnızca gıda sektörünün değil, üreticiden tüketiciye kadar herkesin ortak sorumluluğudur. Yaz aylarında alınacak basit ama doğru önlemler, hem bireysel hastalıkları hem de toplu gıda zehirlenmelerini büyük ölçüde önleyebilir."
